Cô đặt cuốn sổ giấy dó lại trên chõng tre, ngay ngắn, như trả đồ cho một người vắng nhà.
Rồi cô nghĩ đến căn phòng. Tấm rèm hoa. Tiếng quạt tai voi kẽo kẹt. Hơi thở đều của bố. Cái chân gầy của Sơn hay gác lên bụng cô lúc nửa đêm.
Khi mở mắt, cô đang nằm trên chiếc giường tre. Chân Sơn gác ngang bụng cô thật. Quạt vẫn quay. Ngoài cửa sổ trời còn tối đặc.
Ngân nằm im một lúc lâu, tim đập dồn. Cô đưa tay sờ xuống chiếu bên cạnh mình. Chỗ cô nằm lạnh ngắt, lạnh như chưa từng có người nằm. Còn chỗ Sơn nằm thì ấm và ẩm mồ hôi.
Nghĩa là cô đã thật sự đi khỏi đây. Không phải mơ.
Nghĩa là nếu lúc ấy Sơn trở mình, mở mắt, nó sẽ thấy chị nó biến mất.
Ý nghĩ ấy làm cô tỉnh hẳn. Cô nhẹ nhàng nhấc chân em xuống, ngồi dậy. Chiếc đồng hồ Poljot của bố treo trên cái đinh cạnh tờ lịch, mặt kính hắt chút ánh sáng từ ngọn đèn đường dưới sân. Mẹ vẫn lên dây cho nó mỗi tối, dù bố không còn đeo. Kim chỉ ba giờ kém mười.
Cô không ngủ lại được nữa.
Bốn giờ rưỡi, Ngân xách cái xô sắt tây ra khỏi phòng.
Hành lang tầng ba tối mờ. Dọc tường là một dãy bếp dầu, mỗi nhà một cái, có nhà kê thêm cái bếp than tổ ong đã tắt từ tối qua. Mùi dầu hỏa, mùi tro, mùi nước gạo chua. Phòng số chín có ông cụ ho khan. Phòng số mười một có tiếng trẻ con khóc đòi bú rồi im.
Nhà vệ sinh chung ở cuối dãy, ba gian, cửa gỗ ván, cài bằng một vòng dây thép uốn. Ngân vào gian trong cùng, cài cửa, kiểm tra hai lần. Mùi ở đây nồng đến cay mắt. Cô tựa lưng vào vách, ôm chặt cái xô trước ngực.
Cô nhắm mắt. Cô nghĩ đến ánh sáng xanh như lá non.
Lần này nó đến nhanh hơn. Như một cánh cửa đã mở một lần thì lần sau chỉ cần đẩy nhẹ.
Mùi đất ẩm thay cho mùi hôi. Ngân đứng giữa mảnh vườn, tay vẫn ôm cái xô. Bầu trời vẫn dịu và đều như lúc sáng sớm, không biết là sáng thật hay chỉ là thứ ánh sáng của riêng nơi này.
Cô đi thẳng đến giếng.
Thành giếng xếp đá ong, cao ngang đầu gối, đá rỗ và đỏ sẫm, mặt trên nhẵn như có người đã tì tay vào đấy hàng trăm năm. Trên một cái cọc tre cắm cạnh giếng treo một chiếc gáo dừa cán gỗ. Đêm qua cô không để ý đến nó.
Ngân cúi xuống nhìn. Giếng không sâu, chỉ chừng hai sải tay. Mặt nước phẳng lặng, trong đến mức cô nhìn thấy cả những viên sỏi trắng dưới đáy.
Cô thả gáo xuống, múc đầy, kéo lên. Nước trong gáo không có một gợn bụi. Cô ngửi. Không mùi. Cô nhấp một ngụm.
Nước mát, mát đến chân răng, rồi để lại một vị ngọt rất nhẹ ở cuống lưỡi, như nước mưa hứng trong chum sành. Ngân đứng yên. Cái nặng ở hai thái dương sau một đêm không ngủ tự dưng nhẹ đi. Không phải khỏi hẳn. Chỉ như có ai vừa mở hé một ô cửa sổ trong đầu.
Cô đổ phần còn lại vào xô.
Gáo thứ hai. Gáo thứ ba. Mỗi lần kéo lên, mặt nước dưới giếng lại hạ xuống một chút, rõ đến mức cô thấy được vệt ướt trên thành đá.
Gáo thứ tư, cô thả xuống và nghe một tiếng cạch khô khốc.
Ngân giật mình cúi xuống. Đáy giếng trơ ra. Mấy viên sỏi trắng nằm trên một lớp cát nâu, chỉ ẩm chứ không còn đọng chút nước nào. Như thể ba gáo vừa rồi là tất cả những gì cái giếng có.
Cô quỳ xuống bên thành giếng, nhìn rất lâu. Không có mạch nước nào rỉ ra. Không có tiếng nước chảy ngầm. Cô đếm đến một trăm, rồi đếm thêm một trăm nữa. Đáy giếng vẫn khô.
Mười năm đứng quầy, cô quen với chuyện mọi thứ đều có liều. Thuốc ngày ba lần, mỗi lần một viên. Uống nhiều hơn không khỏi nhanh hơn, chỉ hỏng gan. Có lẽ cái giếng này cũng thế. Một ngày, ba gáo.
Còn "một ngày" bắt đầu từ lúc nào thì cô chưa biết.
Cô đứng dậy, chân tê dại vì quỳ lâu. Ngoài kia trời sắp sáng. Người ta sắp dậy, sắp xếp hàng trước cửa nhà vệ sinh. Một gian cài cửa mà không có tiếng động bên trong, gõ mãi không ai thưa, là chuyện người ta sẽ nhớ.
Cô vội nhắm mắt, nghĩ đến gian nhà vệ sinh chật hẹp.
Mùi hôi ập vào mũi. Ngân mở mắt. Cô đang đứng tựa vách, đúng chỗ cũ.
Hai tay cô trống không.
Cô nhìn xuống chân, nhìn quanh. Không có cái xô. Không có giọt nước nào.
Mất mấy giây cô mới hiểu. Lúc quỳ xuống nhìn đáy giếng, cô đã đặt cái xô xuống đất. Rồi cô quên. Cô ra đi mà không cầm nó.
Ngân cắn môi. Ba gáo nước của cả một ngày đang nằm ở đâu đó, trong một chiếc xô sắt tây, cạnh một cái giếng không ai nhìn thấy.
Cô nhắm mắt lần nữa.
Cái xô vẫn ở đấy, nằm cạnh thành đá ong, mặt nước bên trong phẳng lặng. Ngân thở ra một hơi dài đến mức chính cô cũng ngạc nhiên. Lần này cô nắm quai xô bằng cả hai tay, ôm sát vào người, rồi mới nghĩ đến căn phòng.
Khi cô mở mắt ra lần nữa, cái xô vẫn nặng trong tay. Nước sóng sánh, một ít hắt ra ướt ống quần.
Bên ngoài cánh cửa gỗ có tiếng dép lê và tiếng ai đó hắng giọng.
"Ai trong ấy đấy? Nhanh lên hộ cái."
Cô nấu cháo ở cái bếp dầu của nhà mình ngoài hành lang, lúc loa phát thanh đầu khu tập thể vừa bắt đầu chương trình buổi sáng.
Một nắm gạo vo kỹ. Ba gáo nước giếng, không thêm một giọt nước máy. Cô vặn bấc thấp, ngồi xổm cạnh bếp, khuấy đều tay bằng đôi đũa cả. Bếp nhà bên cạnh, thím Hằng phòng số tám đang rán mấy con cá mương, mỡ bắn lép bép.
"Cá dậy sớm thế. Lại nấu cháo cho bố à?"
"Vâng ạ."
"Ngoan. Mẹ mày được đứa con gái thế là phúc."
Ngân cười, không đáp. Cô nhìn nồi cháo. Hạt gạo nở bung, trắng đục, mùi thơm bốc lên ngọt hơn cô tưởng. Có thể là do cô đói. Cũng có thể không.
Hôm nay là Chủ nhật, mẹ không đi ca. Lúc Ngân bưng nồi cháo vào, mẹ đã dậy, đang ngồi gỡ tóc rối bên mép giường bố, mắt còn sưng.
"Con nấu rồi à? Sao không gọi mẹ."
"Mẹ ngủ thêm được tí nào hay tí ấy."
Mẹ múc cháo ra cái bát sứ hoa lam, thổi nguội, kê gối cho bố ngồi cao lên. Ngân đứng phía sau, nhìn.
Ba tháng nay việc này không bao giờ dễ. Cô bé Cá nhớ rõ: năm, sáu thìa là bố bắt đầu ho, cháo trào ra khóe miệng, mẹ phải lấy khăn lau, đợi một lúc lâu rồi mới đút tiếp. Cả bát cháo thường bỏ dở quá nửa. Phần thừa mẹ ăn nốt cho khỏi phí.
Thìa thứ nhất. Thìa thứ hai. Yết hầu bố nhích lên, nhích xuống.
Đến thìa thứ sáu, mẹ ngừng tay, chờ cơn ho. Cơn ho không đến.
Mẹ đút tiếp. Bảy. Tám. Mười. Bàn tay cầm thìa của mẹ bắt đầu run.
Đến lúc bố quay đầu đi, khép miệng lại, trong bát chỉ còn chừng hai thìa cháo.
Mẹ đặt bát xuống. "Hôm nay bố mày ăn khá," mẹ nói, giọng nhỏ như sợ nói to thì điều đó sẽ biến mất.
Ngân bước tới, đặt hai ngón tay lên cổ tay bố. Cô đếm. Năm mươi tám. Có lẽ năm mươi chín. Không khác hôm qua là mấy. Nhưng da tay bố hình như bớt khô, và hơi thở đều hơn, sâu hơn một chút.
Có thể là do hôm nay bố may. Có thể là do nồi cháo nấu kỹ. Người bán thuốc trong cô biết rằng một lần chưa nói được gì.
Nhưng cô cũng biết mình sẽ làm lại vào ngày mai.
"Mẹ ăn đi," cô nói. "Con nấu nhiều."
Ba mẹ con ăn chỗ cháo còn lại với chút cà muối bà Lụa cho từ tuần trước. Mẹ ăn chậm, thỉnh thoảng lại ngẩng lên nhìn về phía giường bố.
Sơn chặn cô ở chân cầu thang lúc cô xách xô rác xuống đổ.
Thằng bé đứng một chân trên bậc, tay ôm quả bóng lá chuối, mặt nghiêm như người lớn.
"Sáng nay chị đi đâu?"
Ngân dừng lại. "Chị đi vệ sinh."
"Em dậy đi tè, không thấy chị. Cái xô cũng không thấy." Sơn nói một mạch, như đã nhẩm sẵn từ lâu. "Em ra cuối dãy gõ cửa. Gian trong cùng cài, mà em gọi chị mãi chả ai thưa. Em tưởng chị ngất trong ấy."
Ngân thấy lưng mình lạnh đi.
"Em gõ lúc nào?"
"Lúc gà nhà ông Tư gáy ấy. Em gõ ba lần. Rồi em sợ, em chạy về giường nằm."
Cô ngồi xuống bậc cầu thang cho ngang tầm mắt em. Bậc xi măng mát lạnh, mòn vẹt ở giữa.
Cô có thể nói dối. Cô đã nói dối người khác rất nhiều lần ở kiếp trước, những lời nói dối nhỏ, vô hại: thuốc này không đắng đâu cô, cái này rẻ thôi chú, mai có hàng. Nhưng thằng bé đang nhìn cô bằng đôi mắt của một đứa đã quen thấy người lớn giấu nó mọi chuyện. Bố nằm đó nó không được hỏi. Bà nội lên nó không được hỏi.
Cô cũng không thể nói thật. Nói ra, chính cô còn chưa tin.
"Chị ngủ gật trong ấy," cô nói. "Đêm qua chị không ngủ được, vào ngồi một lúc là gật luôn. Chị xin lỗi vì làm em sợ."
Sơn nhìn cô, cái nhìn ngờ vực của trẻ con, rồi nhăn mũi. "Ngủ trong ấy á? Thối chết."
"Ừ. Thối chết."
Thằng bé phì cười. Nó đập quả bóng xuống bậc thang, nảy lên được nửa gang rồi lăn đi.
"Lần sau chị mà ngủ trong ấy nữa là em bảo mẹ đấy."
"Ừ. Không có lần sau."
Sơn chạy xuống sân, nơi mấy đứa trẻ khu tập thể đã kê hai viên gạch làm khung thành. Ngân ngồi nguyên trên bậc thang.
Không có lần sau. Ít nhất là không phải ở chỗ ấy, không phải vào giờ ấy.
Cô nhẩm lại những gì vừa học được, như học một bài thuốc mới. Phải vào khi không ai nhìn. Phải ra trước khi có người tìm. Thứ gì muốn mang về thì phải cầm chắc trong tay. Và giếng chỉ cho ba gáo.
Một cái giếng chỉ có ba gáo nước. Nghe thì ít. Nhưng nếu ba gáo nước ấy làm cho một người liệt giường ăn hết gần một bát cháo thì sao?
Buổi chiều, mẹ lên Hợp tác xã. Thủ kho nghỉ Chủ nhật nhưng mẹ bảo phải lên gặp bác Chủ nhiệm, hỏi xem có tạm ứng được ít lương tháng sau không. Mẹ thay chiếc áo sơ mi trắng duy nhất còn lành, cài đến tận cúc trên cùng. Trước khi đi, mẹ đứng nhìn bố rất lâu.
Ngân ở nhà một mình với bố. Cô lật bố nghiêng sang trái, kê gối vào lưng, lau những chỗ da đỏ ở mông và gót chân bằng khăn nhúng nước ấm. Những chỗ ấy chưa loét, nhưng nếu thêm một tháng nằm yên một tư thế thì sẽ loét. Cô nhớ những vết loét như thế ở bà cụ khách quen ở kiếp trước, những vết loét sâu đến mức nhìn thấy xương.
Không được để đến mức ấy.
Lúc chiều muộn, cô ra hành lang nhóm bếp nấu cơm. Nắng đã ngả, chiếu xiên qua ô thoáng cuối dãy. Cửa phòng bà Lụa bên kia hành lang mở toang, như mọi buổi chiều. Phòng bà cũng mười sáu mét vuông như phòng nhà cô, cũng một cái ban công nhỏ đổ bê tông phía sau, chưa bằng một chiếc chiếu đơn. Nhà cô dùng ban công để phơi giẻ lau và chồng mấy viên than. Bà Lụa thì không.
Qua khung cửa, Ngân nhìn thẳng ra được cái ban công ấy. Bà Lụa đang tưới cây. Những cái chậu sành, chậu nhựa, cả một cái nồi nhôm thủng đáy, xếp sát nhau dọc lan can. Một chậu hành. Một chậu rau mùi xanh mướt. Một chậu gì lá tím sẫm, chắc là tía tô. Ở góc còn một cây ớt nhỏ, mấy quả đỏ chót như đầu ngón tay trẻ con.
Bà Lụa tưới bằng một cái ca nhựa, mỗi chậu một chút, rất chậm, như sợ phí từng giọt.
Ngân đứng cầm que diêm, quên cả quẹt.
Cô nghĩ đến mảnh vườn. Một sào đất nâu, xốp, ẩm, mùi rơm mục. Đất tốt đến mức người nông dân nào nhìn thấy cũng phải tiếc. Và trên mảnh đất ấy không có gì cả. Không một ngọn cỏ. Không một mầm cây. Chỉ có một cái giếng, một gian bếp và một cuốn sổ để trắng.
*Đất này nuôi cây.*
Nhưng muốn đất nuôi cây thì trước hết phải có cây.
Cô quẹt diêm, châm bếp. Ngọn lửa xanh bùng lên rồi dịu xuống. Ngoài ban công, bà Lụa đã tưới xong, đang cúi xuống ngắt mấy ngọn hành.
Ngân nhìn những chậu cây nhỏ ấy cho đến khi nồi cơm sôi trào, nước cơm chảy xèo xèo xuống bếp.